Nasdaq kelimesi tek bir şeyi anlatıyormuş gibi kullanılır; oysa bir borsa, farklı endeksler ve bu endeksleri takip eden yatırım ürünleri aynı isim etrafında anılabilir. Bu nedenle ‘Nasdaq fonu’ almak isteyen yatırımcının ilk sorusu hangi endeksin takip edildiği olmalıdır.
Özellikle büyük teknoloji ve büyüme şirketlerinin ağırlığı, Nasdaq bağlantılı endekslerin faiz beklentileri ve gelecekteki kâr tahminlerine karşı neden hassas olabildiğini açıklar.
Nasdaq Borsası ile Nasdaq Endeksi Aynı Şey Değildir
Nasdaq Stock Market şirket paylarının listelendiği ve işlem gördüğü bir borsadır. Endeks ise belirli menkul kıymet grubunun performansını kurallı biçimde özetleyen hesaplamadır.
Bir şirket Nasdaq’ta işlem görebilir ancak her Nasdaq endeksinde yer almayabilir. Aynı şekilde iki Nasdaq ürünü tamamen farklı portföyler taşıyabilir.
Nasdaq Composite ile Nasdaq-100 Farklıdır
Nasdaq Composite borsada listelenen çok daha geniş bir menkul kıymet evrenini kapsarken Nasdaq-100 metodolojisine göre büyük finans dışı şirketlerin daha dar bir grubuna odaklanır.
Bu fark sektör dağılımını, şirket yoğunlaşmasını ve performansı değiştirir. Nasdaq-100, borsadaki tüm şirketlerin küçük bir kopyası değildir.
Ağırlık Büyük Şirketlerin Etkisini Belirler
Piyasa değeri ağırlıklı veya değiştirilmiş piyasa değeri yaklaşımında büyük şirketler endeks hareketini küçük şirketlerden daha fazla etkiler.
Yüzde 9 ağırlıklı bir şirketin yüzde 5 yükselmesi, yüzde 0,2 ağırlıklı şirketin yüzde 10 düşmesinden endekse daha büyük katkı yapabilir.
Teknoloji Yoğunluğu Risk Profilini Değiştirir
Nasdaq denildiğinde teknoloji, iletişim ve büyüme şirketleri öne çıkar. Bu şirketler yenilik ve güçlü büyümeden yararlanabilir; ancak değerlemelerinin önemli kısmı gelecekte beklenen kârlara dayanabilir.
Beklenen büyüme, rekabet, düzenleme veya iskonto oranındaki değişim bu nedenle fiyatları sert etkileyebilir.
Faiz Haberleri Neden Önemlidir?
Faiz yükseldiğinde gelecekteki nakit akışları daha yüksek oranla iskonto edilir. Uzak gelecekte yüksek kâr üretmesi beklenen şirketlerin bugünkü değeri bu değişime daha duyarlı olabilir.
Yine de faiz tek değişken değildir. Güçlü kâr büyümesi yüksek faizin bir kısmını telafi edebilir; zayıf bilanço ise faiz düşerken bile hisseleri baskılayabilir.
Endeks Seviyesinin Yüksek Olması Tek Başına Pahalı Olduğunu Göstermez
Nasdaq’ın 20.000 seviyesinde olması, 10.000 seviyesine göre otomatik olarak iki kat pahalı olduğu anlamına gelmez. Endeks puanı metodoloji ve geçmiş hareketlerin sonucudur.
Değerleme için fiyat/kazanç, büyüme beklentisi, nakit akışı ve risk primi gibi ölçülere bakmak gerekir.
Endeks Ekonominin Tamamı Değildir
Büyük halka açık şirketler güçlenirken küçük işletmeler veya hane halkı zorlanabilir. Nasdaq şirketlerinin önemli bölümü küresel gelir elde ettiği için performans yalnız ABD iç talebini yansıtmayabilir.
Bu nedenle Nasdaq yükseldi diye ekonominin her kesiminin iyi durumda olduğu sonucu çıkarılmamalıdır.
Türk Yatırımcı İçin Kur Etkisi Ayrı Bir Risk Katmanıdır
Dolar bazlı Nasdaq ürünü alan TL yatırımcısı, ürün kurdan korunmuyorsa hem endeks hareketine hem USD/TL hareketine maruz kalır.
Dolar bazında yüzde 10 getiri, TL’nin dolara karşı güçlendiği bir senaryoda TL bazında daha düşük; TL zayıfladığında daha yüksek sonuç yaratabilir.
Fon Adına Değil Takip Ettiği Endekse Bakın
İsminde Nasdaq geçen iki fon farklı endeksleri takip edebilir, farklı ücret alabilir ve farklı türev veya kaldıraç kullanabilir.
Benchmark, toplam gider oranı, para birimi, temettü politikası ve kaldıraçlı/ters ürün olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Yoğunlaşma Kazancı da Düşüşü de Büyütebilir
Birkaç mega şirket çok iyi performans gösterdiğinde endeks hızla yükselebilir. Aynı şirketler aynı anda kötü haber aldığında yoğunlaşma düşüşü de büyütebilir.
İlk on şirketin toplam ağırlığı ve sektör dağılımı gerçek çeşitlendirme hakkında şirket sayısından daha fazla bilgi verebilir.
Endeks Zaman İçinde Değişir
Endeks kurallıdır fakat sabit değildir. Şirketler girip çıkar, ağırlıklar değişir ve birleşme-bölünme gibi kurumsal işlemler portföyü dönüştürür.
Bugünkü Nasdaq maruziyeti yirmi yıl önceki portföyle aynı değildir. Geçmiş performans değişen bileşim üzerinden oluşmuştur.
Fiyat Getirisi ile Toplam Getiriyi Ayırın
Fiyat endeksi yalnız fiyat hareketini gösterir. Toplam getiri endeksi temettülerin yeniden yatırıldığı varsayımını içerir.
Fon performansını endeksle kıyaslarken aynı getiri türünün kullanıldığından emin olun.
Kur ve Endeksi Birlikte Okuyan Örnek
Dolar bazlı Nasdaq fonu yüzde 12 yükselirken dolar yatırımcının para birimine karşı yüzde 8 değer kaybederse yerel para cinsinden sonuç yüzde 12’den belirgin biçimde düşük olabilir.
Bu nedenle yurtdışı yatırımda hisse riski ile kur riski iki ayrı bileşen olarak değerlendirilmelidir.
Nasdaq Ürünü Almadan Önce Sorular
Hangi endeksi takip ediyor? İlk on şirketin ağırlığı ne? Teknoloji oranı ne kadar? Ücretler nedir? Kaldıraç veya kur koruması var mı? Büyük piyasa düşüşlerinde nasıl davrandı?
Yeni başlayan yatırımcının ilk görevi geleceği tahmin etmek değil, aldığı ürünün neye maruz kaldığını anlamaktır.
Nasdaq Bir Etikettir, Tek Başına Yatırım Tezi Değildir
Nasdaq yenilikçi ve kârlı şirketlere erişim sağlayabilir; fakat büyük büyüme hisselerinde yoğunlaşma, yüksek değerleme ve faiz hassasiyeti de yaratabilir.
Portföydeki rolü belirlerken exact benchmark, maliyet, kur ve yoğunlaşmayı anlamak gerekir. İsim tanıdık olsa da riskler otomatik olarak basit değildir.
Nasdaq-100 Saf Teknoloji Endeksi Değildir
Teknoloji ağırlığı yüksek olsa da tüketim, iletişim, sağlık ve başka finans dışı sektörler de yer alabilir. ‘Teknoloji endeksi’ ifadesi pratik bir kısaltmadır, tam tanım değildir.
Sektör ağırlıkları şirketlerin piyasa değerleri değiştikçe ve endeks bileşimi yenilendikçe değişir. Güncel factsheet kontrol edilmelidir.
Piyasa Değeri Ağırlığı Kazanan Şirketi Daha Etkili Hale Getirir
Büyük şirket yükseldikçe piyasa değeri büyür ve endeksteki etkisi de artabilir. Aktif yönetici kararı olmadan başarılı şirketler portföyde daha baskın hale gelir.
Aynı mekanizma yoğunlaşma riski yaratır. Birkaç mega şirket toplam ağırlığın büyük kısmını taşıdığında endeksin kaderi bu şirketlere daha fazla bağlanır.
Bilanço Dönemi Endeksi Neden Hızlı Hareket Ettirir?
En büyük şirketler benzer haftalarda sonuç açıkladığında ciro, marj, ileriye dönük tahmin ve yatırım harcaması haberleri endeksi güçlü biçimde etkileyebilir.
Yüksek ağırlıklı tek şirketin hareketi onlarca küçük şirketten daha önemli olabilir.
Değerleme Çarpanını Tek Başına Kullanmayın
Yüksek F/K güçlü büyüme beklentisini yansıtabilir fakat hayal kırıklığına karşı hassasiyeti de artırır. Düşük çarpan ise ucuzluk veya zayıf beklenti anlamına gelebilir.
Çarpan; büyüme, kârlılık, bilanço kalitesi ve faiz ortamıyla birlikte değerlendirilmelidir.
Düzenli Alım Zamanlama Riskini Azaltabilir ama Endeks Riskini Yok Etmez
Her ay sabit tutar yatırım yapmak tek bir giriş tarihine bağımlılığı azaltır. Ancak uzun süreli düşüş, şirket yoğunlaşması ve kur riski devam eder.
Düzenli yatırım planı da acil durum fonu ve uzun vadeli yatırım süresiyle uyumlu olmalıdır.
Nasdaq Düşüşlerinde Ne Olabilir?
Yüksek büyüme beklentisi fiyatlara fazla yansımışsa faiz artışı veya kâr tahmini düşüşü sert değerleme daralması yaratabilir. Şirket kârı büyüse bile piyasa daha düşük çarpan ödemeye karar verebilir.
Bu yüzden yalnız şirket kalitesine değil, ödediğiniz fiyata da dikkat etmek gerekir.
Nasdaq Ürünü Portföyde Ne Kadar Yer Tutmalı?
Tek doğru oran yoktur. Yatırım süresi, diğer hisse pozisyonları, ülke ve sektör dağılımı, kur riski ve düşüş toleransı birlikte değerlendirilmelidir.
Zaten ABD mega teknoloji hisseleri taşıyan yatırımcı Nasdaq fonuyla aynı şirketlere tekrar yoğunlaşabilir.
Nasdaq ile S&P 500 Aynı Portföy Değildir
İki endekste birçok büyük ABD şirketi ortak olabilir; ancak dahil olma kuralları ve sektör ağırlıkları farklıdır. Büyüme hisseleri öne çıktığında Nasdaq daha güçlü, finans veya enerji liderliğinde daha zayıf performans gösterebilir.
İki fonu birlikte almak otomatik olarak tam çeşitlendirme sağlamaz; en büyük şirketlerin önemli bölümü iki endekste de bulunabilir.
Yüzde 30 Düşüşün Telafisi Neden Yüzde 30 Değildir?
Endeks 100’den 70’e düşerse kayıp yüzde 30’dur. 70’ten tekrar 100’e çıkmak için yaklaşık yüzde 42,9 yükseliş gerekir.
Büyük düşüşlerde toparlanma için gereken getiri orantısız büyür. Bu nedenle risk toleransı yalnız yıllık ortalama getiriyle değerlendirilmemelidir.
Endeks Fonunda Şirket Seçmezsiniz ama Değerleme Riskini Taşırsınız
Endeks yatırımı tek tek hangi şirketin kazanacağını seçme ihtiyacını azaltır. Ancak endeksin tamamını o günkü piyasa fiyatından satın alırsınız.
Pasif yatırım şirket seçimi riskini azaltabilir fakat piyasanın pahalı olması veya uzun süre düşük getiri üretmesi riskini ortadan kaldırmaz.
Kaldıraçlı Nasdaq Ürünlerine Ayrı Bakın
Kaldıraçlı ürünler günlük endeks hareketinin katını hedefleyebilir. Uzun dönem sonucu basitçe endeks getirisi × kaldıraç olarak düşünmek yanlış olabilir çünkü günlük yeniden dengeleme ve volatilite etkisi vardır.
Yeni başlayan yatırımcı, normal endeks fonu ile kaldıraçlı veya ters ürünün tamamen farklı risk profiline sahip olduğunu bilmelidir.
Yeniden Dengeleme Yoğunlaşmayı Kontrol Eder
Nasdaq yatırımı diğer varlıklardan çok daha hızlı yükselirse portföyde başlangıçta planlanandan daha büyük ağırlığa ulaşabilir. Yeni katkıları diğer varlıklara yönlendirmek veya pozisyonu azaltmak hedef dağılımı geri kurabilir.
Yeniden dengeleme ‘Nasdaq artık düşecek’ tahmini değildir; risk seviyesini planla uyumlu tutma işlemidir.
Endeks Getirisini Fon Getirisiyle Neden Birebir Görmeyebilirsiniz?
Fon ücretleri, takip hatası, temettü işleme yöntemi, vergi ve kur dönüşümü nedeniyle yatırımcının getirisi benchmark ile tam aynı olmayabilir.
Karşılaştırma yaparken aynı tarih aralığı, aynı para birimi ve aynı toplam getiri tanımı kullanılmalıdır.
Tek Hisse Riski Azalır, Sistematik Risk Kalır
Endeks yüzlerce şirket taşıdığı için tek şirketin iflası portföyü tek başına yok etmez. Buna karşılık faiz, resesyon veya piyasa değerleme düşüşü gibi geniş riskler tüm endeksi etkileyebilir.
Çeşitlendirme riskin bazı türlerini azaltır; bütün piyasa riskini ortadan kaldırmaz.
Temettü Politikası Getiriyi Etkiler
Bazı Nasdaq fonları temettüleri nakit dağıtır, bazıları yeniden yatırıma yönlendirir. Aynı endeksi takip eden iki ürün bu nedenle yatırımcının hesabında farklı nakit akışı yaratabilir.
Toplam getiri karşılaştırmasında dağıtılan temettüler ve yeniden yatırım varsayımı mutlaka dikkate alınmalıdır.
Fonun Likiditesi ile Endeksin Likiditesi Aynı Şey Değildir
Endeks çok büyük ve likit şirketlerden oluşsa bile belirli ETF’nin kendi işlem hacmi, alış-satış makası ve piyasa yapıcısı koşulları farklı olabilir.
Özellikle küçük veya yerel borsada işlem gören ürünlerde spread ve işlem saati maliyet yaratabilir.
Endeksi Günlük Haberlerle Değil Uzun Vadeli Rolüyle Değerlendirin
Günlük faiz haberi veya tek şirket bilançosu sert hareket yaratabilir; ancak uzun vadeli yatırım kararı yalnız bir günlük oynaklığa göre değiştirilmemelidir.
Portföyde Nasdaq’ın amacı büyüme maruziyeti ise performans hedefi, yatırım süresi ve kabul edilen düşüş seviyesi önceden tanımlanmalıdır.
Maliyetleri Küçümsemeyin
Uzun vadede küçük görünen yıllık fon ücreti bile bileşik getiri üzerinde etkili olabilir. Benzer endeksi izleyen ürünlerde maliyet farkı karşılaştırılmalıdır.
Nasdaq İçin Son Kontrol
Endeksin adı tanıdık olsa da yatırım kararı her zaman gerçek portföy içeriği üzerinden verilmelidir.