Kredi/Değer Oranı (LTV) Nedir? Konut Kredisinde Finansman Sınırı

Kredi/Değer Oranı (LTV) Nedir? Konut Kredisinde Finansman Sınırı

Kısaca

  • Kredi/değer oranı (LTV), kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine bölünmesiyle bulunur: LTV = Kredi tutarı / Konut değeri.
  • Türkiye’de BDDK’nın 29.01.2026 tarihli ve 11364 sayılı kararındaki sınırlar, konut değeri kademesine ve Enerji Kimlik Belgesi’ndeki enerji sınıfına göre değişir.
  • Aradaki fark peşinattır: LTV sınırı yüzde 80 ise konut değerinin en az yüzde 20’si kendi kaynağınızdan gelmelidir.
  • Ekspertiz (değerleme) değeri ile satış bedeli aynı olmayabilir; hangi değerin esas alındığını bankanıza sormak gerekir.
  • Bu yazı eğitim amaçlıdır; belirli bir banka, ürün ya da konut önermez. Rakamlı örnekler varsayımsaldır.

Bir ev almak için bankaya gittiğinizde “evin tamamını krediyle alabilir miyim?” sorusu aklınıza gelir. Cevap çoğu zaman hayırdır. Bunun arkasında kredi/değer oranı, yani İngilizce kısaltmasıyla LTV (Loan-to-Value) denen bir kavram vardır.

LTV, bankanın ve düzenleyici kurumun bir konut kredisinde risk sınırını nasıl çizdiğini gösterir. Sizin açınızdan ise ne kadar kredi çekebileceğinizi ve ne kadar peşinat hazırlamanız gerektiğini belirler. Bu yüzden ev bütçenizi planlarken ilk bakılacak rakamlardan biridir.

Bu yazıda LTV’nin nasıl hesaplandığını, ekspertiz değeri ile satış bedeli arasındaki farkı, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) 29.01.2026 tarihli kararındaki sınırlarını, peşinatın etkisini ve bir örneği adım adım ele alıyoruz. Belirli bir banka ya da ürün önerisi yoktur.

LTV nedir ve nasıl hesaplanır?

Kredi/değer oranı, borç olarak verilen tutarın, teminat olarak gösterilen mal varlığının değerine oranıdır. Konut kredisinde teminat, satın alınan (ya da ipotek verilen) konuttur.

Formül basittir:

LTV = Kredi tutarı / Konut değeri

Örneğin değeri 5.000.000 TL olan bir konut için 4.000.000 TL kredi çekiyorsanız LTV yüzde 80’dir. Geri kalan 1.000.000 TL, yani yüzde 20, sizin kendi kaynağınızdan gelir ve buna peşinat denir. Bu nedenle peşinat oranı, 1 − LTV olarak da düşünülebilir.

LTV yükseldikçe bankanın riski artar. Çünkü konutun değeri düşerse ya da borç ödenemezse, konutun satışından elde edilecek tutarın krediyi karşılaması zorlaşır. Düşük LTV, bankaya bir güvenlik payı bırakır; yüksek LTV ise ödeme gücü ve değer dalgalanmalarına karşı daha kırılgandır. Bu yüzden düzenleyici kurumlar birçok ülkede azami LTV sınırları belirleyebilir.

Konut kredisinin temel işleyişini konut kredisi yazımızda, kredi taksitinin hangi kısmının borcu azalttığını ise ana para yazımızda anlattık. LTV, bu mekaniğin başlangıç noktasını, yani çekilebilecek en yüksek anaparayı belirler.

Ekspertiz değeri ve satış bedeli

LTV’nin paydasındaki “konut değeri”, her zaman tapuda ya da satış sözleşmesinde yazan bedel olmak zorunda değildir. Üç farklı kavramı ayırmak gerekir:

  • Satış bedeli: Alıcı ile satıcının anlaştığı fiyattır.
  • Ekspertiz (değerleme) değeri: Yetkili bir değerleme kuruluşunun hazırladığı raporda belirtilen, konutun piyasa değeri tahminidir.
  • Tapu değeri (beyan bedeli): Tapuda beyan edilen bedeldir ve çoğu zaman ilk ikisinden farklı olabilir.

BDDK’nın kararı, oranın “kredi tutarının teminat olarak alınan konutun değerine” göre hesaplanacağını belirtir; ancak karar metni, bu değerin nasıl belirleneceğine dair bir yöntem tarif etmez. Uygulamada bankalar genellikle lisanslı bir değerleme kuruluşunun hazırladığı ekspertiz raporunu esas alır. Hangi değerin (ekspertiz, satış bedeli ya da ikisinden düşüğü) kullanıldığını ise kredi başvurusu sırasında bankanıza sormanız gerekir. Bu yazı bir hukuki ya da bankacılık uygulaması açıklaması değildir; yalnızca farkın neden önemli olduğunu gösterir.

Fark şöyle sonuç doğurabilir. Varsayımsal olarak satış bedeli 5.000.000 TL, ekspertiz değeri ise 4.600.000 TL olsun ve konutun enerji sınıfı B olsun. Konut değeri 5 milyon TL’nin altında kaldığı için tabloya göre sınır yüzde 90’dır (ilerideki bölümde ayrıntısı var).

  • Banka ekspertiz değerini esas alırsa azami kredi 4.600.000 × 0,90 = 4.140.000 TL olur. Satış bedeli 5.000.000 TL olduğundan kendi kaynağınızdan karşılamanız gereken kısım 5.000.000 − 4.140.000 = 860.000 TL’dir (satış bedelinin yüzde 17,2’si).
  • Banka satış bedelini esas alırsa 5.000.000 × 0,90 = 4.500.000 TL olur ve kendi kaynağınız 500.000 TL (yüzde 10) olur.

Aradaki 360.000 TL’lik fark, “peşinatım yüzde 10 yeter” varsayımıyla yola çıkan bir alıcı için büyük bir sürpriz olabilir. Bu nedenle ekspertiz sonucu belli olmadan peşinatı tam olarak planlamamak daha güvenlidir; tampon bırakmak da makuldür.

BDDK sınırları: 29.01.2026 tarihli karardan

Türkiye’de konut kredilerindeki azami kredi/değer oranları, BDDK Kurulu’nun kararlarıyla belirlenir. BDDK’nın yayımlanmayan kurul kararları listesinde konut kredisi LTV’sine ilişkin, 2020 tarihli bir kayıtla başlayan bir dizi karar yer alır; bu yazının yayın tarihi itibarıyla listede yer alan en yeni konut LTV kararı 29.01.2026 tarihli ve 11364 sayılı karardır.

Karar, Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliği’nin 12. maddesi uyarınca; konut edinmek amacıyla tüketicilere kullandırılacak kredilerde ve taşıt kredileri hariç konut teminatlı kredilerde uygulanır. Sınırlar, konutun değer kademesine ve Enerji Kimlik Belgesi’ndeki enerji sınıfına göre değişir. Karardaki tablo şöyledir:

Konut değeri A-B sınıfı C sınıfı Diğer sınıflar
5 milyon TL ve altı %90 %80 %70
5 milyon TL üzeri – 7 milyon TL ve altı %80 %70 %60
7 milyon TL üzeri – 10 milyon TL ve altı %70 %60 %50
10 milyon TL üzeri – 20 milyon TL ve altı %50 %40 %30
20 milyon TL üzeri %40 %30 %20
BDDK Kurul Kararı 29.01.2026 – 11364 sayılı karardaki azami kredi/değer oranları (konut değerine göre). Enerji sınıfı Enerji Kimlik Belgesi’ne göre belirlenir.

Bu tablodan çıkan önemli sonuçlar şunlardır:

  • Konut değeri arttıkça izin verilen oran düşer. Yani pahalı konutlarda peşinat payı daha büyüktür.
  • Aynı değerdeki iki konutta, enerji verimliliği yüksek olanın LTV sınırı daha yüksektir. Örneğin 5 milyon TL ve altındaki konutlarda A-B sınıfı için yüzde 90, “diğer” sınıflar için yüzde 70’tir.
  • Karar metnindeki tablo yalnızca konut değeri kademesine ve enerji sınıfına göre ayrışır.
  • Karar ayrıca, 24.08.2023 tarihli ve 10656 sayılı Kurul Kararı kapsamındaki hususların, bu kararda belirlenen oranlar üzerinden uygulanmaya devam edeceğini belirtir. BDDK’nın 15.02.2024 tarihli ve 10849 sayılı kararına göre 10656 sayılı karar, kredi tutarının teminat değerine oranı için azami sınırı belirleyen karardır; kararda konut malikliği durumunun değerlendirilmesine de atıf yapılır. Yazıdaki tablo yalnızca 11364 sayılı karardaki oranlardır; 10656 ve diğer kurul kararlarındaki hususlar bu yazıda ayrıca açıklanmamıştır.
  • Taşıt kredileri, konut teminatlı kredi kategorisinin dışında bırakılmıştır.

Sınırlar zamanla değişebilir. Karar bir kez yayımlandığında sonsuza kadar geçerli değildir; bu nedenle başvuru öncesinde BDDK’nın internet sitesinden ya da bankanızdan güncel durumu teyit etmek gerekir.

Peşinat etkisi

LTV sınırı ile peşinat doğrudan bağlıdır. Konut değerini D, LTV sınırını s ile gösterirsek:

  • Azami kredi = D × s
  • Asgari peşinat = D × (1 − s)

Peşinatı artırmak, yani LTV’yi düşürmek, birkaç yönden etkili olur:

  • Taksit düşer. Aynı faiz ve vade varsayımıyla taksit, çekilen kredi tutarıyla orantılı değişir. Örneğin 4.800.000 TL yerine 3.600.000 TL kredi çekilirse taksit yaklaşık yüzde 25 azalır (3.600.000 / 4.800.000 = 0,75).
  • Toplam faiz maliyeti düşer. Daha az anapara, aynı koşullarda daha az faiz demektir.
  • Güvenlik payı artar. Konut fiyatı dalgalansa bile borcunuz değerin daha küçük bir bölümünü oluşturur.
  • Nakit tamponu azalır. Peşinata daha fazla para ayırmak, acil durum fonunuzu ve diğer hedeflerinizi eritebilir. Peşinatı artırırken nakit güvenliğini gözden kaçırmamak gerekir.

Yani “olabildiğince çok peşinat” ya da “olabildiğince çok kredi” gibi tek yönlü kurallar yoktur; denge kişisel bütçeye ve risk toleransına bağlıdır.

Örnek: Aynı konut, farklı enerji sınıfı

Varsayımsal olarak ekspertiz değeri 6.000.000 TL olan bir konut düşünelim. Değer 5 milyon ile 7 milyon TL arasında kaldığından tablo satırı: A-B için yüzde 80, C için yüzde 70, diğer için yüzde 60. Aynı konutun enerji sınıfına göre azami kredi ve asgari peşinat:

Enerji sınıfı LTV sınırı Azami kredi (TL) Asgari peşinat (TL) Peşinat oranı
A-B %80 4.800.000 1.200.000 %20
C %70 4.200.000 1.800.000 %30
Diğer %60 3.600.000 2.400.000 %40
Varsayımsal rakamlar; 6.000.000 TL ekspertiz değerine göre BDDK’nın 11364 sayılı kararındaki oranlar uygulanmıştır.

Aynı konutta enerji sınıfı A-B ise 4,8 milyon TL kredi çekilebilirken, “diğer” sınıfında yalnızca 3,6 milyon TL çekilebilir; aradaki fark 1,2 milyon TL’dir. Yani alıcının hazırlaması gereken asgari peşinat 1,2 milyon TL’den 2,4 milyon TL’ye çıkar. Bu, enerji kimlik belgesinin yalnızca bir kâğıt değil, finansman gücünü etkileyen bir unsur olduğunu gösterir.

Bir de kademe geçişlerine bakalım. Karar metni oranın konut değerinin tamamına mı yoksa yalnızca ilgili kademedeki dilime mi uygulanacağını açıkça yazmaz. Tablo her kademe için tek bir yüzde verdiğinden ve formül “değer × oran” biçiminde okunduğundan en yaygın okuma, oranın konut değerinin tamamına uygulanmasıdır; bankanıza teyit ettirin. Tablo konut değerinin tamamına uygulanıyorsa, değeri tam 5.000.000 TL olan ve A-B sınıfında olan bir konut için azami kredi 5.000.000 × 0,90 = 4.500.000 TL olur. Değeri 5.200.000 TL olan, aynı sınıftaki bir konut için ise oran yüzde 80’e düştüğünden azami kredi 5.200.000 × 0,80 = 4.160.000 TL olur. Bu okumaya göre daha pahalı konutta azami kredi daha düşük çıkar. Bu, kademe eşiklerinin çevresinde plan yaparken özellikle dikkat edilmesi gereken bir sonuçtur. Eşik civarında bir konutu değerlendiriyorsanız, ekspertiz değerinin hangi kademede kaldığını bankanızla birlikte doğrulayın.

Yaygın yanlışlar

LTV sınırını “garanti edilen kredi” sanmak. Sınır, üst limittir. Bankanın ödeme gücünüze, kredi notunuza ve başka kriterlere göre vereceği tutar bu sınırın altında kalabilir.

Satış bedelini ekspertiz değeriyle karıştırmak. Peşinat planınızı yalnızca satış bedeline göre yapmak, ekspertiz düşük çıktığında sizi zor durumda bırakabilir.

Masrafları unutmak. Tapu harcı, ekspertiz ücreti, sigorta ve dosya masrafları gibi ek kalemler için ayrıca nakit gerekebilir. Bu kalemleri güncel mevzuattan ve bankanızdan öğrenin.

Peşinatı nakit tamponunuzun pahasına büyütmek. Peşinat için acil durum fonunu bitirmek, beklenmedik bir masrafta sizi borçlanmaya itebilir.

Sınırların sabit olduğunu varsaymak. Kurul kararları değişebilir; önceki yıllardaki kuralları güncel kuralmış gibi okumak yanıltıcıdır.

Sadece LTV’ye bakmak. Vade, faiz ve taksit yükü de en az LTV kadar önemlidir. Vade tercihini konut kredisi vadesi yazımızda ele aldık.

Türkiye’de durum

Türkiye’de konut kredisi LTV sınırları BDDK Kurulu kararlarıyla belirlenir ve bankalar bu sınırların altında kalmak şartıyla kendi kredi politikalarını uygular. BDDK’nın kararlar sayfasında konut kredisi LTV’sine ilişkin kayıtlar (19.03.2020, 01.07.2021, 23.06.2022, 24.02.2023, 24.08.2023, 15.02.2024 ve 29.01.2026 tarihli olanlar dahil) yer almaktadır. Bu, sınırların zaman içinde sık sık güncellendiğini gösterir. Listedeki 15.02.2024 tarihli 10849 sayılı karar ise 24.08.2023 tarihli kararların uygulanmasına ilişkin bir uygulama kararıdır; yani her kayıt yeni bir oran tablosu getirmez.

Bu kararın dikkat çeken özelliği, enerji verimliliğini sınırlara dahil etmesidir: aynı değerdeki iki konut için enerji sınıfı finansman gücünü farklılaştırır. Bu nedenle ev ararken Enerji Kimlik Belgesi’ni ve sınıfını öğrenmek, hem enerji gideri hem de kredi kullanabilirlik açısından yararlı bir adımdır.

Kredi başvurusu sırasında sormanız gerekenler basit bir liste halinde şöyledir: Hangi değer (ekspertiz mi, satış bedeli mi) esas alınıyor? Bu konutun enerji sınıfı nedir ve LTV sınırım kaç? Peşinatımın yanında hangi masrafları karşılamam gerekir? Faiz, vade ve taksit senaryoları nelerdir? Bu soruların cevapları, ev bütçenizi daha gerçekçi planlamanızı sağlar.

Sonuç

LTV, bir konut kredisinin “ne kadarı borç, ne kadarı sizin” sorusunun cevabıdır. Formülü basittir; ama değerin nasıl belirlendiği, BDDK’nın konut değeri ve enerji sınıfına göre değişen sınırları ve ekspertiz ile satış bedeli arasındaki fark, sonucu önemli ölçüde değiştirebilir.

Ev alırken önce konutun enerji sınıfını ve muhtemel ekspertiz değerini düşünün, sınırı tablodan okuyun, peşinatı nakit tamponunuzu eritmeden planlayın ve kararı kaynağından doğrulayın. Bu yazıdaki konut ve rakamlar varsayımsaldır; hiçbir banka, ürün ya da konut hakkında öneri içermez.

İlgili yazılar

Kaynaklar

Bu hesapları görsel olarak kaydetmek ister misiniz? Yazılarımızın kaydırmalı özetlerini Instagram’da paylaşıyoruz: @paraveotesicom

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Aşağıdaki kodu kutuya girin:

Yukarı Çık